İçeriğe geç
Nasıl Çalışır Fiyatlar İletişim Pratik Araçlar Bilgi Bankası

Destek Payı Oranı Hesaplama

Destekten yoksun kalma tazminatında destek payı nedir, miras payından nasıl ayrılır, eş-çocuk-anne-baba oranları nasıl kurulur ve bilirkişi raporunda pay dağılımı nasıl okunur?

Bu araç destek payı dağılımı hakkında ön bilgilendirme ve ön kontrol sağlar. Somut dosyada destek ilişkisi, gelir belgeleri, hak sahiplerinin yaşı, çocukların eğitim durumu, anne-babanın ekonomik durumu, kusur raporu, SGK/sigorta ödemeleri, bilirkişi kabulü, mahkeme veya tahkim uygulaması ve güncel mevzuat sonucu değiştirebilir.

Kısa Özet: Destek payı hesaplama aracı; destekten yoksun kalma tazminatında eş, çocuk, anne-baba ve diğer hak sahiplerinin farazi destek paylarını Yargıtay içtihadına uygun pay havuzu mantığıyla hesaplar. Eş-çocuk, anne-baba, bekar vefat, çok çocuklu aile ve tam aile senaryolarının tamamı bu tek ana sayfada çözülür.

Destek Payı Nasıl Hesaplanır?

Destek payı, vefat eden kişinin gelirinin veya ekonomik katkısının, hayatta kalsaydı hangi kişilere hangi oranlarda ayrılacağının varsayımsal olarak belirlenmesidir. Destekten yoksun kalma tazminatında önce desteğin geliri veya ekonomik katkısı tespit edilir; sonra bu gelirin ne kadarlık kısmının vefat edenin kişisel giderlerine, ne kadarlık kısmının hak sahiplerine ayrılacağı değerlendirilir.

Türk Borçlar Kanunu sisteminde ölüm halinde talep edilebilecek zarar kalemlerinden biri, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu nedenle uğradığı kayıplardır. Bu nedenle hesaplamanın konusu, miras kalan malvarlığı değil; ölen kişinin yaşasaydı sağlayacağı düzenli veya beklenen destektir.

Destek payı oranı hesaplama, destekten yoksun kalma tazminatında hak sahiplerine düşebilecek payların ön kontrolünü yapar. Araç; vefat eden desteğin kendi yaşam giderleri için ayrılacak payını, sağ kalan eşin payını, çocukların payını ve anne-baba payını birlikte gösterir.

Kullanıcı bu sayfaya çoğunlukla “eşin payı kaç olur?”, “çocuk varsa pay değişir mi?”, “anne-baba destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?”, “bilirkişi raporundaki 2-2-1 pay sistemi ne anlama gelir?” veya “destek payı miras payı ile aynı mı?” sorularıyla gelir. Bu rehber, hesap motorunun verdiği oranları okuyabilmek ve bilirkişi raporundaki pay tablosunu kontrol edebilmek için hazırlanmıştır.

Destek payı, tek başına nihai tazminat tutarı değildir. Pay oranı; gelir, destek süresi, TRH-2010 bakiye ömür, aktif/pasif dönem, kusur oranı, varsa SGK veya sigorta ödemeleri ve dosya belgeleriyle birlikte değerlendirilir.

Hesaplama, Yargıtay uygulamasının benimsediği pay havuzu mantığına dayanır: vefat eden destek alanına havuzda 2 pay, sağ kalan eşe 2 pay, her çocuğa 1 pay, anne ve babaya ise ikisi de sağ ise 1'er, yalnız biri sağ ise 2 pay verilir. Toplam pay havuzu bulunduktan sonra her hak sahibinin yüzdesi kendi payının havuza oranıyla bulunur.

Araç, medeni durum, çocuk sayısı ve ebeveyn durumu girdileriyle toplam havuzu ve tüm hak sahiplerinin yüzde dağılımını aynı ekranda gösterir. Sonuçlar %0,01 hassasiyetle yuvarlanır; bu, bilirkişi hesaplarındaki yaygın uygulamadır.

Destek payı, tazminatın kimlere ve hangi oranda verileceğini belirleyen ilk adımdır; ikinci adımda her hak sahibinin payına düşen destek süresi ve yıllık destek tutarı ayrıca hesaplanır.

Temel Destek Payı Dağılımı Tablosu

Uygulamada sık görülen şema; desteğe 2 pay, sağ kalan eşe 2 pay, her çocuğa 1 pay, anne ve babaya ise somut olay uygunsa 1’er pay ayrılmasıdır. Bu şema her dosyada değişmez bir matematik kuralı değildir. Aile yapısı, gelir seviyesi, fiili destek ilişkisi, hak sahiplerinin yaşı, çocukların eğitim durumu, anne-babanın ekonomik ihtiyacı ve dosyanın trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiilden kaynaklanması sonucu etkileyebilir.

Bu tablo, kullanıcıların hesap aracındaki oranları anlamasını kolaylaştırmak için hazırlanmış genel bir ön kabul tablosudur. Gerçek bilirkişi hesabında çocukların destekten çıkma tarihleri, eşin bakiye ömrü, anne-babanın bakiye ömrü ve destekten çıkan kişinin payının hangi gruba aktarılacağı ayrıca gösterilmelidir.

Aile durumuDesteğin kendi payıEş payıÇocuk payıAnne-baba payıYaklaşık oran mantığı
Evli, çocuksuz22--Eş 2/4 = %50, destek kendi payı 2/4 = %50
Evli, 1 çocuklu221-Eş 2/5 = %40, çocuk 1/5 = %20
Evli, 2 çocuklu22Her çocuk için 1-Eş 2/6 = %33,33, her çocuk 1/6 = %16,67
Evli, 3 çocuklu22Her çocuk için 1-Eş 2/7 = %28,57, her çocuk 1/7 = %14,29
Bekar, anne-baba talebi var2--Anne 1, baba 1Anne 1/4 = %25, baba 1/4 = %25
Eş, çocuk ve anne-baba birlikte22Her çocuk için 1Somut olaya göre anne 1, baba 1Pay havuzu genişler; oranlar dosya koşullarına göre dönemsel hesaplanır

Destek Payı ile Karıştırılan Kavramlar

Destek payı, miras payı değildir. Miras payı terekenin paylaşımına ilişkindir. Destek payı ise ölen kişinin sağlığında gelirini kendi yaşam giderleri ve destek olduğu kişiler arasında nasıl kullanacağına dair aktüeryal ve hukuki bir kabulden oluşur. Bu nedenle mirasçı olmayan bir kişi de fiili destek ilişkisini ispat ederse destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir; mirasçı olan herkesin ise otomatik olarak aynı oranda destek payı alacağı söylenemez.

KavramNe anlama gelir?Destek payından farkı
Miras payıTerekenin mirasçılar arasında paylaşım oranıdır.Destek tazminatı tereke paylaşımı değildir; ölenin geliri üzerinden varsayımsal destek kaybı hesaplanır.
SGK gelir bağlama oranıSosyal güvenlik mevzuatına göre hak sahiplerine gelir veya aylık bağlanmasında kullanılan orandır.Özel hukuk tazminatında pay oranı aile yapısı, fiili destek ve aktüeryal varsayıma göre ayrıca kurulur.
Kusur oranıOlayın meydana gelmesinde tarafların sorumluluk oranıdır.Pay oranı hak sahipleri arasındaki dağılımı; kusur oranı sorumlulardan talep edilebilecek miktarı etkiler.
Destek süresiHak sahibinin ne kadar süre destek göreceğinin kabul edildiği dönemdir.Pay oranı kime ne kadar pay düşeceğini, destek süresi bu payın kaç yıl uygulanacağını gösterir.

Destek Payı Kimler İçin Gündeme Gelir?

Destek payı, ölüm nedeniyle açılan destekten yoksun kalma tazminatı dosyalarında kullanılır. Trafik kazası, iş kazası, meslek hastalığı, doktor hatası, haksız fiil veya sorumluluk doğuran başka bir olay sonucunda ölüm meydana geldiğinde, tazminatın konusu miras kalan malın paylaşımı değil, destekten mahrum kalan kişinin ekonomik kaybıdır.

Bu nedenle destek payı belirlenirken yalnızca hukuki yakınlık yeterli değildir. Eş ve çocuk gibi bazı yakınlar bakımından destek ilişkisi hayatın olağan akışına göre daha kolay kabul edilebilir. Anne-baba, kardeş, nişanlı, birlikte yaşanan kişi veya düzenli yardım alan başka kişiler yönünden ise fiili destek ilişkisi, düzenli yardım, ekonomik ihtiyaç ve sosyal durum daha ayrıntılı incelenir.

Destek payı değerlendirmesinde güvenli yaklaşım şudur: “Kim mirasçı?” sorusundan önce, “Vefat eden kişi yaşasaydı, gelirinden kime ne kadar ve ne kadar süreyle destek olurdu?” sorusu cevaplanmalıdır.

Hak sahibiDestek ilişkisi nasıl değerlendirilir?Pay hesabında dikkat edilecek nokta
Sağ kalan eşEşler arasında ekonomik dayanışma hayatın olağan akışı gereği kabul edilir.Çocuk varsa eş payı çocuk paylarıyla birlikte; çocuk destekten çıkınca yeniden hesaplanır.
ÇocuklarKüçük veya eğitim gören çocukların destek göreceği kabul edilir.Destek süresi yaş, eğitim durumu, çalışma ve evlenme gibi unsurlara göre belirlenir.
Anne-babaBekar çocuklarda destek ilişkisi daha güçlü; evli ve çocuklu desteklerde daha somut inceleme gerekir.Anne-babanın ekonomik ihtiyacı, fiili yardım ve destekçinin aile yükümlülükleri birlikte değerlendirilir.
Kardeş veya diğer yakınlarOtomatik kabul edilmez; fiili ve düzenli destek ispatı aranabilir.Banka kaydı, tanık, aynı evde yaşama, eğitim veya bakım ilişkisi önem kazanır.
Nişanlı veya birlikte yaşanan kişiMirasçı olma şartı bulunmadığından fiili destek ilişkisi ispatlanırsa değerlendirilebilir.Süreklilik, ekonomik bağlılık ve hayatın olağan akışı bakımından somut deliller incelenir.
  • Ölen kişi olay tarihinde kimlerle aynı hanede yaşıyordu?
  • Sağ kalan eş, çocuklar, anne ve baba ekonomik olarak hangi ölçüde destek alıyordu?
  • Çocukların yaşı, okul durumu ve destekten çıkacağı tarih nedir?
  • Anne-babanın geliri, emekli aylığı, malvarlığı ve fiili yardım ihtiyacı nedir?
  • Vefat edenin gerçek geliri bordro, vergi kaydı, meslek odası kaydı veya emsal ücretle ispatlanabiliyor mu?
  • Dosyada daha önce sigorta ödemesi, SGK geliri veya başka bir mahsup kalemi var mı?

Eş ve Çocuklarda Destek Payı Dağılımı

Eş ve çocuklar birlikte gündeme geldiğinde havuz büyür: ölüm 2, eş 2, her çocuk 1 pay aldığından ölenin payı toplam içinde küçülür. Tek çocuklu evli bir vefatta ölenin payı 5 pay üzerinden yüzde 40'tır; çocuk sayısı arttıkça bu oran azalır.

Çok çocuklu ailelerde dağılım aynı kural izlenerek yapılır: her çocuk eşit pay alır, çocuk sayısı havuzun genişlemesini sağlar. Araç, çocuk sayısı 0'dan 5'e kadar seçilerek tüm senaryoların anında görülmesini sağlar.

Bekar veya dulsuz vefatlarda eş payı yoktur; havuz ölen, çocuk ve ebeveynlerden oluşur. Bekar ve çocuksuz bir vefatta ebeveynler öne çıkar; yalnız biri sağ ise tek ebeveyn 2 pay alır.

Anne-Baba Destek Payı ve Tam Aile Senaryosu

Anne ve babanın ikisi de sağ olduğu durumlarda her biri ayrı hak sahibidir ve havuzdan 1'er pay alır. Yalnız biri sağ ise, iki ebeveyn payı tek sağ ebeveynde toplanır ve 2 pay olur — bu, Yargıtay'ın yerleşik içtihadıdır.

Tam aile senaryosunda (eş + çocuklar + iki ebeveyn) havuz en geniş haline ulaşır: 2 ölüm + 2 eş + çocuk sayısı + 2 ebeveyn. Bu senaryoda ölenin payı oransal olarak en küçüktür; araç tüm dağılımı tek tabloda gösterir.

Ebeveynlerin destek ilişkisi somut olayda ispat konusudur; araç, standart içtihadi kabulü baz alır. Özel durumlarda (bakmakla yükümlü olmayan ebeveyn, üvey ebeveyn vb.) bilirkişi değerlendirmesi esastır.

Trafik ve İş Kazasında Destek Payı Uygulaması

Trafik kazası kaynaklı ölümlerde destek payı, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında aynı yöntemle kullanılır: her hak sahibinin payı, kendi destek süresi ve yıllık destek tutarıyla çarpılarak kişisel tazminatına ulaşılır.

İş kazası dosyalarında SGK'nın rücu talebi de aynı havuz mantığı üzerinden yapılandırılır; ödenen tutarın hak sahiplerine dağılımında destek payları esas alınır. Destek payı hesabından sonra destek süresi hesaplama ve destekten yoksun kalma araçlarıyla devam edilmesi önerilir.

Araç çıktısı ön değerlendirme niteliğindedir; somut dosyada kusur oranı, gelir verisi, destek ilişkisinin ispatı ve mahkeme içtihadı nihai sonucu etkileyebilir.

Aktüeryal Değişkenler ve Formüller

Aktüeryal hesapta destek payı tek başına nihai tazminat değildir. Pay oranı; gelir, destek süresi, bakiye ömür, aktif/pasif dönem, kusur oranı, varsa sigorta veya SGK ödemelerinin niteliği ve mahkeme/tahkim uygulaması ile birlikte değerlendirilir.

Bu formüller yalnızca öğretici amaçlıdır. Gerçek hesaplamada bilinen dönem, işleyecek dönem, aktif dönem, pasif dönem, yaşam tablosu, peşin sermaye değeri, dönemsel pay değişimleri ve mahsuplar ayrı ayrı modellenir.

Basit Formül Mantığı Destek payı oranı = Hak sahibinin payı / Toplam pay havuzu · Yıllık destek tutarı = Yıllık net gelir × Hak sahibinin destek payı oranı · Basitleştirilmiş zarar = Yıllık destek tutarı × Destek süresi × Sorumluluk oranı
  • Gelir: Net ücret, mesleki kazanç, emsal gelir, düzenli ticari kazanç veya ev hizmetinin ekonomik değeri olabilir.
  • Pay oranı: Eş, çocuk, anne-baba ve desteğin kendi payı birlikte kurulur.
  • Destek süresi: Eş için bakiye ömür ve yeniden evlenme ihtimali; çocuk için yaş/eğitim durumu; anne-baba için kendi bakiye ömürleri önemlidir.
  • Dönemsel dağılım: Çocuk destekten çıktığında, anne veya babadan biri vefat ettiğinde ya da eş yönünden yeniden evlenme ihtimali değerlendirildiğinde paylar yeniden hesaplanabilir.
  • Yaşam tablosu: Bakiye ömür ve destek süresi değerlendirmelerinde uygulamada TRH-2010 tablosu dikkate alınır.
  • İndirim ve mahsup: Kusur, hatır taşıması, müterafik kusur, SGK ilk peşin sermaye değeri, sigorta ödemesi ve poliçe limiti ayrıca değerlendirilir.

Pay Değişimi Neden Dönemlere Ayrılır?

Destek payı hesabında en sık yapılan hatalardan biri, olay tarihindeki aile yapısını tüm hesap dönemi boyunca değişmeyecekmiş gibi kabul etmektir. Oysa çocuklardan biri destekten çıktığında toplam pay havuzu değişir. Örneğin eş ve iki çocuk bulunan bir dosyada ilk dönem toplam 6 pay üzerinden hesap yapılırken, büyük çocuk destekten çıktığında yeni dönem desteğe 2, eşe 2, kalan çocuğa 1 pay olmak üzere 5 pay üzerinden hesaplanabilir. İkinci çocuk da destekten çıktığında sağ kalan eş için eş-destek dönemi 4 pay üzerinden değerlendirilebilir.

Bu aracın gösterdiği oranlar, özellikle bilirkişi raporundaki pay tablosunu anlamak ve hatalı oranları fark etmek için ön kontrol niteliğindedir.

DönemHak sahipleriToplam payEş payıÇocuk payıAçıklama
1. dönemEş + 2 çocuk62/6Her çocuk 1/6İki çocuk da destek süresi içindedir.
2. dönemEş + 1 çocuk52/5Kalan çocuk 1/5Büyük çocuk destekten çıkmıştır.
3. dönemYalnız eş42/4-Tüm çocukların destek süresi sona ermiştir.

Bilirkişi Raporunda Destek Payı Kontrolü

Bilirkişi raporunda destek payı dağılımı açık tablo halinde gösterilmelidir. Sadece “eşe şu kadar tazminat” veya “çocuğa şu kadar tazminat” yazması yeterli değildir. Hangi dönemde kimlerin hak sahibi kabul edildiği, toplam pay havuzunun nasıl kurulduğu, çıkan hak sahibinin payının nasıl yeniden dağıtıldığı ve nihai tazminat tutarına hangi verilerle ulaşıldığı anlaşılabilir olmalıdır.

Pay tablosu raporda açık değilse, nihai tazminat tutarının doğru olup olmadığını kontrol etmek güçleşir. Sağlıklı raporda dönemler, paylar, oranlar ve parasal karşılıklar ayrı satırlarda gösterilmelidir.

Kontrol başlığıRaporda aranacak açıklamaHata riski
Desteğin kendi payıGelirin tamamı hak sahiplerine dağıtılmadan önce desteğin kişisel gider payı ayrılmış mı?Ayrılmazsa hak sahipleri lehine gerçeğe aykırı yüksek hesap çıkabilir.
Eş ve çocuk paylarıPaylar miras oranı gibi değil, destek ilişkisine göre kurulmuş mu?Miras payı mantığı eş veya çocuk yönünden eksik/fazla hesap doğurabilir.
Çocukların destekten çıkışıÇocukların yaş, eğitim ve çalışma durumuna göre destek süresi ayrı gösterilmiş mi?Tek dönemli hesap uzun vadeli zararı hatalı gösterebilir.
Anne-baba payıAnne-baba payı otomatik değil, somut dosya koşullarıyla açıklanmış mı?Her dosyada aynı payın verilmesi hakkaniyete aykırı sonuç doğurabilir.
Gelir ve kusurGelir belgesi, emsal ücret, kusur oranı ve sorumluluk limiti hesapla uyumlu mu?Doğru pay oranı bile yanlış gelir veya kusurla hatalı tutar verir.
Mahsup ve ödemeSigorta ödemesi, SGK geliri veya başka mahsup kalemi raporda ayrıca gösterilmiş mi?Mahsup yapılmazsa mükerrer ödeme; yanlış mahsup yapılırsa eksik tazminat oluşabilir.
  • Desteğin kendi payı ayrılmış mı?
  • Eş ve çocuk payları miras oranı gibi değil, destek ilişkisine göre mi kurulmuş?
  • Çocukların destekten çıkma tarihleri ayrı dönemlere bölünmüş mü?
  • Anne-baba payı otomatik değil, somut dosya koşullarıyla açıklanmış mı?
  • TRH-2010 bakiye ömür tablosu ve aktif/pasif dönem ayrımı raporda yer alıyor mu?
  • Kusur oranı, gelir belgesi, destek süresi, SGK/sigorta ödemeleri ve poliçe limiti hesapla uyumlu mu?

Neden Önemlidir?

Destek payındaki küçük bir oran hatası bile tazminat tutarını ciddi biçimde değiştirebilir. Örneğin eş ve iki çocuk bulunan bir dosyada eşin payı 2/6 yerine miras payı mantığıyla daha düşük kabul edilirse, eş yönünden zarar eksik hesaplanabilir. Aynı şekilde, çocuklar destekten çıktıktan sonra eşin payının artması dikkate alınmazsa uzun dönem zararı hatalı olabilir.

En sık görülen hatalar; destek payını miras payı sanmak, SGK oranlarını doğrudan kullanmak, desteğin kendi payını ayırmamak, çocukların destekten çıkacağı tarihi dikkate almamak, anne-babaya her dosyada aynı payı vermek ve dönemsel pay değişimini tek oranla geçiştirmektir.

Yanlış yaklaşımDoğru yaklaşım
“Mirasçılar tazminat alır.”Destekten yoksun kalanlar tazminat talep edebilir.
“Miras payına göre hesap yapılır.”Ölenin yaşasaydı sağlayacağı destek payına göre hesap yapılır.
“Ölenin geliri doğrudan eş ve çocuklara bölünür.”Önce desteğin kendi kişisel gider payı ayrılır, sonra hak sahipleri paylandırılır.
“Çocuk payı tüm dönem boyunca devam eder.”Çocuk destekten çıktığında yeni dönem için pay havuzu yeniden kurulur.
“Anne-baba payı her dosyada aynıdır.”Anne-baba payı fiili destek, ekonomik ihtiyaç ve aile yapısına göre değerlendirilir.
“Tek oranla kesin sonuç bulunur.”Gelir, destek süresi, kusur, yaşam tablosu, dönemsel pay ve mahsuplar birlikte hesaplanır.

Örnek 1: Sadece Eşin Hak Sahibi Olduğu Durum

Ölen kişi 40 yaşında, sağ kalan eş 38 yaşında, çocuk yok ve aylık net gelir 50.000 TL olsun. Basit pay şemasında desteğe 2, eşe 2 pay ayrılır. Toplam 4 pay üzerinden eşin destek payı 2/4, yani %50 olur.

Basitleştirilmiş anlatımla 25 yıllık destek süresi varsayılırsa eş yönünden 300.000 TL × 25 yıl = 7.500.000 TL destek kaybı görünür. Gerçek hesapta TRH-2010, dönemsel gelir, aktif/pasif dönem, peşin sermaye değeri, kusur ve varsa ödemeler sonucu değiştirebilir.

KalemOranYıllık tutar
Yıllık net gelir-600.000 TL
Desteğin kişisel payı2/4 = %50300.000 TL
Eşin destek payı2/4 = %50300.000 TL

Örnek 2: Evli ve İki Çocuklu Destek

Ölen kişinin evli ve iki çocuklu olduğu bir dosyada sık kullanılan şema; desteğe 2, eşe 2, her çocuğa 1 paydır. Toplam 6 pay üzerinden eşin oranı 2/6, her çocuğun oranı 1/6 olur.

Çocuklardan biri destekten çıktığında yeni dönem için toplam pay havuzu yeniden kurulur. Büyük çocuk destekten çıktıktan sonra eş 2/5, kalan çocuk 1/5 oranına geçebilir. İkinci çocuk da destekten çıktığında eş 2/4, yani %50 oranında değerlendirilebilir.

KişiPayOran50.000 TL aylık gelirde aylık karşılık
Desteğin kendi payı22/6 = %33,3316.666,67 TL
Eş22/6 = %33,3316.666,67 TL
1. çocuk11/6 = %16,678.333,33 TL
2. çocuk11/6 = %16,678.333,33 TL

Örnek 3: Bekar Destek ve Anne-Baba

Bekar ve çocuksuz bir kişinin ölümünde anne-baba yönünden destek ilişkisi güçlü olabilir. Basit şemada desteğe 2, anneye 1, babaya 1 pay ayrılabilir. Toplam 4 payda annenin oranı 1/4, babanın oranı 1/4 olur. Ancak ölenin yaşı, ileride evlenme ihtimali, anne-babanın ekonomik durumu, destekçinin ayrı yaşayıp yaşamadığı ve fiili yardım ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

KişiPayOranAçıklama
Desteğin kendi payı22/4 = %50Kişisel yaşam giderleri için ayrılan paydır.
Anne11/4 = %25Fiili destek ve ekonomik ihtiyaçla birlikte değerlendirilir.
Baba11/4 = %25Fiili destek ve ekonomik ihtiyaçla birlikte değerlendirilir.

Örnek 4: Eş, Çocuk ve Anne-Baba Birlikte

Evli ve çocuklu bir kişinin anne-babası da talepte bulunuyorsa pay havuzu genişler. Ancak anne-baba payının otomatik ve sınırsız kabul edilmesi doğru olmayabilir. Somut dosyada ölenin gelirini ağırlıklı olarak eş ve çocuklarına ayıracağı, anne-babaya ise daha sınırlı destek sağlayabileceği tartışılmalıdır.

Örneğin desteğe 2, eşe 2, iki çocuğa 1’er, anneye 1 ve babaya 1 pay ayrılırsa toplam 8 pay oluşur. Bu durumda eşin payı 2/8, her çocuğun payı 1/8, annenin payı 1/8, babanın payı 1/8 olur. Fakat bazı dosyalarda çocukların eğitim giderleri, anne-babanın bağımsız geliri veya fiili destek zayıflığı nedeniyle farklı bir paylaşım yapılabilir.

Örnek 5: Ev Hizmeti Desteği

Destek yalnızca ücret geliriyle sınırlı değildir. Ev içinde bakım, yemek, temizlik, çocuk bakımı, yaşlı bakımı veya aile işletmesine düzenli katkı da ekonomik değer taşıyabilir. Bu tür dosyalarda gelir belgesi bulunmasa bile destek ilişkisinin hizmet yönü değerlendirilir. Pay oranı yine hak sahipleri ve desteğin kendi payı üzerinden kurulur; parasal değer ise somut olaya göre belirlenir.

Hesaplama Mantığı: Adım Adım

  • Aile yapısı seçilir: Evli/bekar durumu, çocuk sayısı ve anne-baba durumu girilir.
  • Hak sahipleri belirlenir: Eş, çocuk, anne-baba veya fiili destek gören kişiler ayrı ayrı değerlendirilir.
  • Desteğin kendi payı ayrılır: Vefat edenin kişisel giderleri için makul pay hesapta bırakılır.
  • Pay havuzu kurulur: Desteğin kendi payı ile hak sahiplerinin payları birlikte toplanır.
  • Oranlar hesaplanır: Her kişinin payı toplam paya bölünerek destek oranı bulunur.
  • Dönemler ayrılır: Çocuk destekten çıkınca, hak sahibinin destek süresi bitince veya aile yapısı değişince paylar yeniden kurulur.
  • Parasal karşılık bulunur: Gelir, pay oranı ve destek süresi birlikte değerlendirilir.
  • Aktüeryal değişkenler eklenir: TRH-2010 bakiye ömür, aktif/pasif dönem, progresif rant veya dosyada kabul edilen hesap yöntemi incelenir.
  • Sorumluluk ve mahsup kontrol edilir: Kusur, sigorta limiti, SGK geliri, önceki ödeme ve diğer indirimler ayrıca değerlendirilir.
  • Dosya verileriyle doğrulanır: Gelir, kusur, destek süresi, belgeler ve bilirkişi kabulü olmadan kesin sonuç çıkarılmaz.

Gerekli Belgeler

  • Ölüm belgesi, kaza tespit tutanağı, savcılık veya ceza dosyası evrakı.
  • Kusur raporu, trafik sigortası poliçesi, hasar dosyası ve başvuru kayıtları.
  • Vefat edenin gelir belgeleri, bordro, vergi kaydı, meslek odası kaydı veya emsal gelir araştırması.
  • Hak sahiplerinin nüfus kayıt örneği, yaş, eğitim ve medeni durum belgeleri.
  • Çocukların öğrenci belgesi, mezuniyet durumu, çalışma durumu veya özel bakım ihtiyacını gösteren belgeler.
  • Anne-baba veya diğer kişiler yönünden destek ilişkisini gösteren banka kayıtları, tanık anlatımı ve sosyal ekonomik durum araştırması.
  • SGK gelir bağlama kararı, sigorta ödeme dekontu, ibraname, arabuluculuk veya tahkim başvuru belgeleri.

Sonuç Nasıl Okunmalı?

Araç sonucunda görülen oran, “bu hak sahibi nihai olarak şu kadar tazminat alır” anlamına gelmez. Oran, tazminat hesabındaki destek payı bileşenini gösterir. Nihai sonuç; pay oranının gelir, süre, kusur, yaşam tablosu, aktif/pasif dönem, ödeme ve limit bilgileriyle çarpılıp indirim/mahsup kalemlerinin uygulanmasıyla ortaya çıkar.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Destek payı hesaplamada ölenin payı neden 2'dir?

Yargıtay içtihadında havuz mantığıyla ölen destek alanına 2 farazi pay verilir; eş 2, her çocuk 1, ebeveynler ikisi sağ ise 1'er pay alır. Yüzdeler payın havuza oranıyla bulunur.

Eş ve iki çocuk varsa destek payı nasıl dağılır?

Havuz 7 pay olur: ölen 2, eş 2, her çocuk 1. Buna göre ölen yüzde 28,57, eş yüzde 28,57, her çocuk yüzde 14,29 oranında destek payına sahip olur.

Anne ve baba ikisi de sağ ise kaç pay alır?

İkisi de sağ ise her biri 1'er pay alır; yalnız biri sağ ise iki ebeveyn payı tek sağ ebeveynde toplanarak 2 pay olur. Ebeveyn payları ancak eş ve çocuk yoksa havuzu tek başına oluşturmaz; daima ölenin 2 payıyla birlikte hesaplanır.

Destek payı sonucu resmi belge yerine geçer mi?

Hayır. Araç, Yargıtay'ın standart içtihadi esas alınarak ön değerlendirme sağlar. Somut dosyada destek ilişkisinin ispatı, kusur oranı ve mahkeme değerlendirmesi nihai dağılımı etkileyebilir.

Destek payı nedir?

Destek payı, vefat eden kişinin yaşasaydı gelirinden veya ekonomik katkısından hangi hak sahibine ne oranda destek sağlayacağının varsayımsal olarak belirlenmesidir. Bu oran miras payı değildir; destek ilişkisi, aile yapısı, gelir, yaş ve destek süresi dikkate alınır.

Destek payı oranı nasıl bulunur?

Önce destekten yararlanabilecek kişiler belirlenir. Sonra vefat edenin kendi kişisel giderleri için pay ayrılır; eş, çocuk, anne ve baba için dosyanın özelliklerine uygun pay havuzu kurulur. Her hak sahibinin payı toplam paya bölünerek oran bulunur.

Destek payı miras payı ile aynı mıdır?

Hayır. Miras payı, ölen kişinin malvarlığının mirasçılar arasında paylaşılmasıdır. Destek payı ise ölen kişinin yaşasaydı gelirinden kimlere ne kadar destek sağlayacağına ilişkin tazminat hesabı varsayımıdır.

2-2-1 destek payı sistemi ne anlama gelir?

Uygulamada sık kullanılan 2-2-1 sisteminde desteğe 2 pay, sağ kalan eşe 2 pay ve her çocuğa 1 pay ayrılır. Örneğin eş ve iki çocuk varsa toplam 6 pay oluşur; eş 2/6, her çocuk 1/6 oranında destek payına sahip olur.

Anne-baba destek payı her dosyada verilir mi?

Anne ve baba yönünden destek ilişkisi somut olaya göre değerlendirilir. Bekar çocuğun anne-babasına destek olacağı daha kolay kabul edilebilir; evli ve çocuklu desteklerde ise gelir dağılımı, fiili yardım ve anne-babanın ekonomik durumu ayrıca incelenir.

Çocuk destekten çıkınca eşin payı artar mı?

Birçok hesapta evet. Çocuğun destek süresi sona erdiğinde yeni dönem için pay havuzu yeniden kurulur. Bu nedenle bilirkişi raporlarında eş + çocuk dönemi, eş + tek çocuk dönemi ve yalnız eş dönemi ayrı ayrı gösterilebilir.

Destek payı SGK gelir bağlama oranı olarak alınabilir mi?

Genellikle hayır. SGK gelir bağlama oranları sosyal güvenlik hukukuna ilişkindir. Destekten yoksun kalma tazminatında destek payı, özel hukuk ve aktüeryal hesap mantığı içinde ayrıca belirlenir.

Bu araç bilirkişi raporu yerine geçer mi?

Hayır. Araç yalnızca ön hesaplama ve pay dağılımı kontrolü sağlar. Bilirkişi raporunda gelir, kusur, destek süresi, TRH-2010 bakiye ömür, dönemsel pay değişimleri ve dosyaya özgü deliller ayrıca değerlendirilmelidir.

Desteğin kendi payı neden hesaplanır?

Çünkü vefat eden kişi yaşasaydı gelirinin tamamını başkalarına vermeyecek; barınma, beslenme, ulaşım, sağlık, giyim ve sosyal yaşam giderleri için de harcama yapacaktı. Bu nedenle desteğin kendi payı hak sahiplerine doğrudan dağıtılmaz.

İlgili Hesaplama Araçları

Bilgi Bankası: İlgili Rehberler

Profesyonel Sisteme Geç Raporlama ve gelişmiş hesaplama modüllerini inceleyin.